Personeelstekort in Zeeland: waarom automatisering vaak de eerste stap is, niet de nieuwe vacature

Je zet een vacature online. Er komt geen reactie, of één kandidaat die niet past. Ondertussen blijft het werk liggen: de planning die iemand handmatig moet bijwerken, de facturen die één voor één de deur uit moeten, de urenstaten die elke week opnieuw worden opgeteld.

Herkenbaar? Dan sta je niet alleen. En het patroon is inmiddels ook in cijfers terug te zien.

Het cijfer: bijna twee derde van de bedrijven heeft personeelstekort

Het CBS meldde in juni dat bijna twee derde van de Nederlandse bedrijven personeelstekort ervaart. Voor bijna de helft van die bedrijven, 29,7 procent van alle bedrijven, is meer inzetten op automatisering de belangrijkste maatregel geworden. Een jaar eerder was dat nog 24,7 procent.

Dat is een duidelijke verschuiving. Bedrijven maakten het voorheen vooral aantrekkelijker om bij hen te werken, met hogere salarissen of extra voorwaarden. Nu is automatisering de meest gekozen oplossing, in bijna alle bedrijfstakken.

Er is één interessant verschil tussen groot en klein. Grote bedrijven automatiseren het vaakst (40,4 procent). Kleinbedrijven (5 tot 50 medewerkers) blijven daarbij achter (20,1 procent) en kiezen relatief vaker voor de productie beperken dan voor automatiseren. Niet omdat automatisering daar minder zou werken, maar omdat het vaak als een grote, dure stap wordt gezien. Dat beeld klopt in de praktijk zelden.

Bekijk het volledige CBS-onderzoek naar personeelstekort en automatisering.

Kijk je naar de bedrijfstakken, dan valt op dat de toename bijna overal zichtbaar is. In de bouwnijverheid steeg het aandeel dat meer inzet op automatisering van 25,2 naar 31,1 procent. In de industrie van 25,4 naar 29,1 procent. In de groothandel van 29,6 naar 32,4 procent. Precies de sectoren die in Zeeland relatief sterk vertegenwoordigd zijn.

De Zeeuwse laag

Zeeland heeft van oudsher relatief veel bedrijven in sectoren die traditioneel gevoelig zijn voor personeelstekort: logistiek en haven rond North Sea Port, maakindustrie, toerisme en zorg. Precies de sectoren waar je merkt dat een vacature niet zomaar vervuld raakt.

De reflex is dan vaak: nog een vacature plaatsen, of het werk over de bestaande mensen verdelen. Dat laatste voelt logisch, maar is precies waar het misgaat. Handmatig werk dat blijft liggen, gaat niet vanzelf minder worden omdat er meer druk op het bestaande team komt.

Automatisering werkt hier niet als vervanging van mensen. Het werkt als verlichting. Niet iemand overbodig maken, maar het terugkerende handmatige werk weghalen zodat het bestaande team aan het werk kan blijven waar mensen wél nodig zijn: het gesprek met de opdrachtgever, het probleem oplossen, de beslissing nemen.

De omkering: eerst kijken, dan pas werven

De volgorde die de meeste bedrijven aanhouden is: vacature plaatsen, wachten, en pas als dat niet werkt naar alternatieven kijken. Die volgorde kun je omdraaien.

Begin bij de vraag welk proces nu de meeste tijd van je huidige team opeet. Niet in algemene termen, maar heel concreet: welke taak komt elke week terug, wie doet die, en hoeveel tijd gaat daar precies in zitten?

Vaak is het antwoord geen groot IT-project. Het is een gerichte koppeling tussen twee systemen die je al gebruikt, of een klein stuk maatwerk dat één specifieke stap overneemt. Dezelfde gegevens die nu in drie systemen worden ingevoerd, kunnen na zo'n koppeling in één keer overal beschikbaar zijn. De orderbevestigingen die nu handmatig de deur uitgaan, kunnen automatisch verstuurd worden zodra een bestelling binnenkomt.

Dat is meestal sneller te realiseren dan een vacature vervullen, en het levert vanaf dag één tijd op.

Praktische eerste stap

Vraag jezelf één ding af: welk proces kost je team nu de meeste tijd, en is dat werk dat een computer sneller en foutlozer kan doen dan een mens?

Is het antwoord ja, dan is dat je startpunt. Niet het proces dat technisch het interessantst is, maar het proces dat de meeste pijn doet.

Een korte analyse van je huidige processen laat vaak al zien waar de grootste tijdswinst zit. Bekijk hoe automatisering in de praktijk werkt en wat het kost. Wil je eerst weten of je bedrijf klaar is voor die stap, lees dan de signalen dat jouw MKB klaar is voor procesautomatisering. Benieuwd hoe dat er in de praktijk uitziet, bekijk dan drie voorbeelden van procesautomatisering bij MKB-bedrijven.

Zelf aan de slag?

Loop je vast op een vacature die maar niet ingevuld raakt, terwijl het werk blijft liggen? Neem contact op voor een kort en vrijblijvend gesprek. Ik denk graag mee over welk proces als eerste aan de beurt is.